در آرایشگری مردانه، مهارت در فید، کوتاهی با قیچی یا کار با ماشین اصلاح تنها بخشی از حرفهای بودن یک آرایشگر است. بخش مهم دیگری که مستقیماً با سلامت مشتری و اعتبار آرایشگاه ارتباط دارد، بهداشت و ضدعفونی صحیح ابزارها است.
قیچی، شانه، ماشین اصلاح، تریمر، برس، تیغ، دسته تیغ و بسیاری از وسایلی که آرایشگر روزانه استفاده میکند با مو و پوست افراد مختلف تماس دارند. اگر این ابزارها بهدرستی تمیز و ضدعفونی نشوند، آلودگی میتواند از یک مشتری به مشتری بعدی منتقل شود.
موضوع زمانی مهمتر میشود که پوست هنگام اصلاح خراش بردارد یا تماس با خون اتفاق بیفتد.
به همین دلیل، هر هنرجوی آرایشگری باید از همان روزهای ابتدایی آموزش یاد بگیرد که تمیز کردن، ضدعفونی کردن و نگهداری بهداشتی ابزار بخشی از کار آرایشگری است، نه یک کار جانبی.
در این مقاله بهصورت مرحلهبهمرحله بررسی میکنیم که ابزار آرایشگری چگونه باید تمیز و ضدعفونی شوند، چه اشتباهاتی نباید انجام شوند و چگونه میتوان احتمال انتقال آلودگی و بیماری در محیط آرایشگاه را کاهش داد.
وسایل آرایشگری بین مشتریان مختلف استفاده میشوند و ممکن است با:
در تماس باشند.
اگر یک ابزار آلوده بدون پاکسازی مناسب روی مشتری دیگری استفاده شود، احتمال انتقال برخی میکروارگانیسمها افزایش پیدا میکند.
بهداشت صحیح همچنین از مشکلات دیگری مانند تحریک پوست، التهاب، جوشهای پس از اصلاح و آلودگی محیط کار جلوگیری میکند.
بنابراین ضدعفونی فقط برای رعایت ظاهر تمیز آرایشگاه نیست؛ بخشی از استاندارد حرفهای کار است.
یکی از اولین نکاتی که هنرجوی آرایشگری باید یاد بگیرد، تفاوت این سه مفهوم است.
تمیز کردن یعنی حذف آلودگیهای قابل مشاهده مانند:
از سطح ابزار.
برای مثال، اگر شانه پر از مو باشد، قرار دادن مستقیم آن در ماده ضدعفونیکننده روش درستی نیست.
ابتدا باید موها و آلودگیها پاک شوند.
CDC نیز تأکید میکند که تمیزکردن قبل از ضدعفونی اهمیت دارد، زیرا وجود مواد آلی و آلودگی روی سطح میتواند اثربخشی فرایند ضدعفونی را کاهش دهد.
ضدعفونی مرحلهای است که پس از تمیز کردن انجام میشود و هدف آن از بین بردن یا غیرفعال کردن بسیاری از میکروارگانیسمهای بیماریزا روی سطوح و ابزارهای بیجان است.
نوع ماده، غلظت و مدت تماس آن با ابزار اهمیت زیادی دارد.
استریل کردن سطح بالاتری از کنترل میکروبی است و با ضدعفونی عادی تفاوت دارد.
در استریلیزاسیون هدف از بین بردن همه اشکال حیات میکروبی، از جمله اسپورهای باکتریایی، است.
بنابراین استفاده از عبارتهای «تمیز کردن»، «ضدعفونی کردن» و «استریل کردن» به جای یکدیگر از نظر علمی صحیح نیست.
یکی از مهمترین اصولی که باید همیشه به خاطر داشته باشید این است:
ضدعفونی کردن ابزار کثیف کافی نیست.
اگر روی قیچی یا شانه مو، چربی یا آلودگی باقی مانده باشد، ماده ضدعفونیکننده ممکن است تماس کامل و مؤثری با سطح ابزار نداشته باشد.
بنابراین ترتیب مناسب معمولاً چنین است:
پاک کردن مو و آلودگی → شستوشو و تمیزکاری در صورت امکان → خشک کردن طبق دستور محصول → استفاده از ماده ضدعفونی مناسب → رعایت زمان تماس → خشک و نگهداری کردن ابزار در محل تمیز
البته همیشه باید دستورالعمل سازنده خود ابزار و ماده ضدعفونیکننده نیز بررسی شود.
تقریباً تمام ابزارهای چندبارمصرفی که با مشتری در تماس هستند باید بر اساس جنس و نوع استفاده خود پاکسازی شوند.
مهمترین آنها عبارتاند از:
البته روش مناسب برای هر وسیله یکسان نیست.
برای مثال، نمیتوان یک ماشین اصلاح برقی را مانند یک شانه پلاستیکی داخل محلول غوطهور کرد.
شانه یکی از پرکاربردترین ابزارهاست و در طول یک کوتاهی بارها با مو و پوست سر تماس پیدا میکند.
برای تمیز کردن شانه:
تمام موهایی که بین دندانههای شانه گیر کردهاند خارج کنید.
حتی چند تار مو نیز نباید روی ابزار باقی بماند.
اگر جنس شانه اجازه میدهد، آن را با شوینده مناسب و آب تمیز بشویید.
از یک برس کوچک نیز میتوان برای پاک کردن بین دندانهها استفاده کرد.
از ماده ضدعفونی مناسب ابزار و مطابق دستور سازنده استفاده کنید.
نسبت رقیقسازی و زمان تماس باید دقیقاً رعایت شود.
پس از پایان فرایند، ابزار طبق دستور محصول آماده و کاملاً خشک شود.
شانه تمیز نباید دوباره روی میز آلوده یا کنار وسایل استفادهشده قرار گیرد.
آن را در محل تمیز و مخصوص ابزارهای آماده استفاده نگهداری کنید.
قیچی ابزار حساسی است و مراقبت از آن فقط به بهداشت محدود نمیشود؛ ضدعفونی اشتباه میتواند به تیغه، پیچ یا عملکرد آن آسیب بزند.
ابتدا:
سپس از روش یا محصولی استفاده کنید که برای جنس قیچی مناسب باشد.
پس از پایان کار باید قیچی کاملاً خشک شود.
رطوبت طولانیمدت میتواند در برخی ابزارهای فلزی باعث خوردگی یا زنگزدگی شود.
در صورت نیاز نیز طبق توصیه سازنده، بخش متحرک قیچی روغنکاری میشود.
هر محلول ضدعفونیکننده زمان تماس مشخصی دارد.
این تصور که «هرچه ابزار مدت بیشتری در محلول بماند بهتر است» درست نیست.
زمان بیش از اندازه ممکن است:
از طرف دیگر، خارج کردن ابزار زودتر از زمان تعیینشده نیز ممکن است اثربخشی لازم را ایجاد نکند.
EPA تأکید میکند که ماده ضدعفونیکننده باید طبق برچسب محصول استفاده شود و سطح برای کل زمان تماس (Contact Time) تعیینشده مرطوب باقی بماند.
ماشین اصلاح یکی از حساسترین وسایل آرایشگاه است زیرا نمیتوان تمام دستگاه را داخل آب یا محلول ضدعفونی قرار داد.
روش کلی به این شکل است:
قبل از پاکسازی، دستگاه را خاموش کنید و در مدلهای سیمی اتصال برق را قطع کنید.
شانه یا گارد ماشین را جدا کنید.
گاردها باید جداگانه تمیز شوند.
با برس مخصوص، موهای اطراف تیغه و قسمتهایی که مو در آن جمع شده است پاک شود.
با روش مورد تأیید سازنده دستگاه، تیغه را تمیز کنید.
از محصولی که برای تیغه و ابزار آرایشگری طراحی شده و با دستگاه سازگار است استفاده کنید.
فقط یک اسپری سریع و پاک کردن فوری ممکن است برابر با ضدعفونی مؤثر نباشد.
دستور محصول باید مشخص کند سطح برای چه مدت باید مرطوب بماند.
قبل از استفاده مجدد اجازه دهید دستگاه مطابق دستور محصول آماده استفاده شود.
برخی مراحل تمیز کردن ممکن است روغن روی تیغه را کاهش دهند.
بنابراین پس از ضدعفونی و خشک شدن، در صورت توصیه سازنده تیغه مجدداً روغنکاری میشود.
گاردهای ماشین نیز مستقیماً با مو و گاهی پوست تماس دارند و نباید نادیده گرفته شوند.
بعد از هر مشتری:
یکی از اشتباهات رایج این است که خود ماشین تمیز میشود اما گاردها بدون پاکسازی مجدد روی مشتری بعدی استفاده میشوند.
در این قسمت باید بین تیغه یکبارمصرف و دسته یا هولدر تیغ تفاوت قائل شویم.
تیغهای که برای اصلاح استفاده شده است نباید برای مشتری دیگری استفاده شود.
پس از پایان کار باید به شکل ایمن دفع شود.
اما دسته تیغ چندبارمصرف باید پس از هر مشتری تمیز و مطابق با جنس و دستور سازنده ضدعفونی شود.
استفاده مجدد از تیغه مصرفشده یکی از مواردی است که در یک محیط حرفهای نباید انجام شود.
برخی لوازم از ابتدا برای یک بار استفاده طراحی شدهاند.
این وسایل پس از مصرف باید دور ریخته شوند و نباید تنها با اسپری کردن دوباره استفاده شوند.
بسته به خدمات، این موارد میتوانند شامل برخی از:
باشند.
همیشه باید مشخصات سازنده محصول بررسی شود تا معلوم باشد یک وسیله قابلیت استفاده مجدد دارد یا خیر.
یکی از مهمترین مفاهیمی که هنرجوی آرایشگری باید یاد بگیرد، Contact Time است.
فرض کنید روی محصول نوشته شده سطح باید چند دقیقه مرطوب باقی بماند.
اگر محلول را اسپری کنید و چند ثانیه بعد آن را پاک کنید، ممکن است محصول زمان کافی برای عملکرد نداشته باشد.
EPA توضیح میدهد که زمان تماس، مدتی است که ماده باید روی سطح باقی بماند و سطح باید در تمام این مدت به اندازه لازم مرطوب باشد.
بنابراین همیشه:
برچسب محصول مهمتر از حدس و تجربه شخصی است.
خیر.
هر محصول برای سطوح و کاربردهای مشخصی طراحی شده است.
قبل از استفاده بررسی کنید:
استفاده خودسرانه از غلظت بیشتر نیز لزوماً نتیجه بهتری ایجاد نمیکند و میتواند خطرناک یا آسیبزننده باشد.
نباید یک ماده را بهصورت عمومی و برای تمام ابزارها مناسب فرض کرد.
اثر هر ماده ضدعفونیکننده به مواردی مانند:
وابسته است.
برای همین بهترین رویکرد، استفاده از محصول تأییدشده برای کاربرد موردنظر و پیروی دقیق از دستور آن است.
این موضوع یکی از سوءبرداشتهای رایج در برخی آرایشگاههاست.
قرار دادن یک ابزار کثیف داخل کابینت UV جایگزین تمیز کردن و ضدعفونی صحیح آن نیست.
در راهنمای OSHA برای محیطهای خدمات زیبایی نیز اشاره شده که کابینت UV باید برای نگهداری ابزار فلزی که قبلاً تمیز و ضدعفونی شدهاند استفاده شود، نه بهعنوان جایگزینی برای مرحله ضدعفونی.
پس ابتدا ابزار باید به شکل صحیح پاکسازی شود.
حوله نیز میتواند آلودگی را منتقل کند.
پس از استفاده برای یک مشتری، حوله نباید برای مشتری بعدی استفاده شود.
حوله مصرفشده باید از حولههای تمیز جدا نگهداری شود تا زمان شستوشو فرا برسد.
پس از شستوشو نیز حولههای تمیز باید در محلی نگهداری شوند که با وسایل آلوده تماس نداشته باشند.
این جداسازی ساده، یکی از مهمترین اصول مدیریت بهداشت آرایشگاه است.
شنل آرایشگری نیز با مشتری تماس دارد و مو روی آن جمع میشود.
پس از هر مشتری باید موها از روی آن پاک شوند و برنامه مشخصی برای تمیز کردن شنلها وجود داشته باشد.
در قسمت گردن نیز میتوان از نوار گردن تمیز و مناسب استفاده کرد تا تماس مستقیم شنل با پوست کاهش پیدا کند.
خراش و بریدگی ممکن است هنگام کار با تیغ یا ابزار تیز اتفاق بیفتد و باید جدی گرفته شود.
اولین اقدام این است که کار متوقف شود و از تماس مستقیم با خون جلوگیری شود.
ابزار و سطحی که با خون یا سایر مواد بالقوه عفونی تماس پیدا کردهاند باید با روش مناسب پاکسازی و ضدعفونی شوند. OSHA نیز بر پاکسازی و ضدعفونی سطوح پس از تماس با خون یا مواد بالقوه عفونی تأکید دارد.
در چنین شرایطی:
اگر فردی در معرض خون دیگری قرار گرفته است، موضوع نباید نادیده گرفته شود و باید طبق مقررات محلی و توصیه متخصص بهداشت/پزشکی پیگیری شود.
دستکش جای شستن دستها را نمیگیرد.
در شرایطی که احتمال تماس با خون، پوست آسیبدیده یا مواد بالقوه عفونی وجود دارد، استفاده از دستکش مناسب اهمیت پیدا میکند.
پس از خارج کردن دستکش نیز دستها باید شسته شوند.
همچنین یک جفت دستکش نباید بین مشتریان مختلف استفاده شود.
یکی از مؤثرترین اقدامات بهداشتی در محیط آرایشگاه، رعایت بهداشت دست است.
آرایشگر باید بهخصوص در مواقع لازم مانند:
بهداشت دست را رعایت کند.
داشتن ابزار ضدعفونیشده بدون رعایت بهداشت دست کافی نیست.
یکی از بهترین روشهای مدیریت بهداشت آرایشگاه این است که دو محدوده مشخص داشته باشید:
ابزار استفادهشده
و
ابزار تمیز و آماده مصرف
بعد از استفاده، قیچی یا شانه نباید دوباره روی میز و کنار ابزارهای تمیز گذاشته شود.
این جداسازی ساده مانع آلودگی مجدد ابزارهایی میشود که برای مشتری بعدی آماده شدهاند.
بعد از تمام شدن فرایند، ابزار باید در محلی:
نگهداری شود.
اگر شانه ضدعفونیشده دوباره روی یک میز پر از مو قرار گیرد، عملاً بخشی از فرایند بهداشتی بیاثر شده است.
فقط ابزارها نیستند که نیاز به پاکسازی دارند.
قسمتهایی از صندلی که مرتب لمس میشوند نیز باید تمیز شوند، از جمله:
سطوح پرتماس بهتر است بهصورت منظم پاک شوند. راهنمای CDC نیز روی پاکسازی منظم سطوح پرتردد و پرتماس تأکید میکند.
میز کار معمولاً محل قرارگیری:
است.
وجود مو و گردوغبار روی میز باعث میشود ابزار تمیز دوباره آلوده شوند.
در پایان هر مشتری، موهای پراکنده باید پاک شوند و سطوح مطابق برنامه بهداشتی تمیز شوند.
بسیاری از آرایشگران هنگام کار موبایل خود را لمس میکنند.
برای مثال:
اگر آرایشگر موبایل را لمس کند و سپس بدون رعایت بهداشت دست به کار مشتری ادامه دهد، زنجیره آلودگی ایجاد میشود.
بنابراین وسایل شخصی نیز باید در برنامه بهداشتی محیط در نظر گرفته شوند.
برس گردن یا Neck Brush تماس زیادی با مو و پوست مشتری دارد.
این ابزار به دلیل ساختار متراکم خود میتواند سختتر از یک شانه ساده تمیز شود.
بنابراین باید:
برخی آرایشگاهها ترجیح میدهند از روشها و وسایل جایگزینی استفاده کنند که تمیزکردن آنها سادهتر است.
خیر.
عطر و ادکلن جایگزین محصول ضدعفونیکننده تأییدشده نیستند.
بوی الکل یا احساس تمیزی به معنی از بین رفتن عوامل بیماریزا نیست.
از محصولی استفاده کنید که برای هدف موردنظر طراحی و تأیید شده باشد.
گاهی آرایشگر فقط جلوی مشتری یک اسپری روی ماشین یا قیچی میزند و بلافاصله شروع به کار میکند.
ممکن است این کار برای مشتری ظاهری بهداشتی داشته باشد، اما اگر محصول نیاز به چند دقیقه زمان تماس داشته باشد، چنین کاری الزاماً ضدعفونی مؤثر ایجاد نمیکند.
بهداشت واقعی باید بر اساس فرایند صحیح باشد، نه صرفاً چیزی که جلوی مشتری دیده میشود.
بهطور کلی، ابزار چندبارمصرفی که برای مشتری استفاده شده است باید پیش از استفاده برای مشتری بعدی مطابق دستورالعمل مناسب پاکسازی شود.
OSHA نیز در راهنمای خدمات زیبایی بر تمیز و ضدعفونی کردن ابزارها بعد از هر مشتری تأکید میکند.
در کنار آن، محیط و سطوح پرتماس نیز باید برنامه منظم نظافت داشته باشند.
یک آرایشگر حرفهای بهتر است روتین ثابتی بین مشتریها داشته باشد.
برای مثال:
وقتی این روند تبدیل به عادت شود، زمان زیادی از آرایشگر نمیگیرد.
در پایان روز کاری باید تمیزکاری دقیقتری انجام شود.
موارد پیشنهادی:
هدف این است که روز کاری بعدی با یک محیط مرتب و بهداشتی شروع شود.
ابتدا باید آلودگی قابل مشاهده برداشته شود.
چند ثانیه اسپری کردن همیشه کافی نیست.
بیشتر بودن غلظت لزوماً به معنی بهتر بودن نیست.
مواد شیمیایی را بدون دستور سازنده با یکدیگر مخلوط نکنید؛ برخی ترکیبات میتوانند بخارات خطرناک تولید کنند.
تیغه یکبارمصرف باید پس از استفاده کنار گذاشته شود.
این کار میتواند ابزار را دوباره آلوده کند.
گارد نیز ابزار کار محسوب میشود و باید تمیز شود.
آلودگی فقط روی قیچی و ماشین وجود ندارد.
برای هر مشتری باید حوله یا اقلام تمیز مناسب استفاده شود.
UV Box جایگزین فرایند کامل تمیز کردن و ضدعفونی نیست.
ماشین اصلاح با پوست سر، گردن و صورت در تماس نزدیک است.
اگر تیغه آلوده یا پر از مو باشد، علاوه بر مسائل بهداشتی، عملکرد ماشین نیز افت میکند.
تیغه تمیز:
بنابراین نگهداری صحیح ابزار علاوه بر بهداشت، روی کیفیت کوتاهی نیز تأثیر دارد.
هرچه ماشین یا تریمر نزدیکتر به سطح پوست کار کند، توجه به تمیزی ابزار اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در:
ابزار تماس نزدیکتری با پوست دارد.
به همین دلیل نباید پاکسازی تیغه یا تریمر بین مشتریان نادیده گرفته شود.
آرایشگر نباید نقش پزشک را بازی کند یا بیماری پوستی را تشخیص دهد.
اما اگر روی پوست مشتری ضایعه، زخم باز، عفونت یا شرایط غیرعادی واضحی مشاهده شود، ادامه خدمات روی آن ناحیه ممکن است مناسب نباشد.
میتوان محترمانه از مشتری خواست ابتدا موضوع را با پزشک یا متخصص مربوطه بررسی کند.
این کار هم از مشتری و هم از آرایشگر محافظت میکند.
آرایشگر نیازی ندارد متخصص پوست باشد، اما آشنایی کلی با مواردی که ممکن است نیازمند احتیاط باشند بسیار مفید است.
هدف از این آموزش تشخیص پزشکی نیست.
هدف این است که هنرجو بداند چه زمانی:
این موضوع بخشی از رفتار حرفهای است.
شفافیت در این موضوع میتواند اعتماد مشتری را افزایش دهد.
وقتی مشتری ببیند:
احساس امنیت بیشتری خواهد داشت.
اما همانطور که گفتیم، هدف نباید فقط نمایش ظاهری بهداشت باشد؛ فرایند واقعی باید اصولی انجام شود.
مشتری فقط کیفیت مدل مو را به خاطر نمیسپارد.
تجربه کلی او شامل مواردی مانند:
است.
یک آرایشگاه ممکن است از نظر تکنیکی بسیار قوی باشد، اما اگر مشتری روی شانه موهای مشتری قبلی را ببیند، تمام تصویر حرفهای مجموعه زیر سؤال میرود.
از اولین جلسه.
اشتباه است اگر ابتدا چند ماه فقط کوتاهی آموزش داده شود و بهداشت ابزار به روزهای آخر دوره موکول شود.
هنرجو باید از همان ابتدا عادت کند:
ابزار استفاده شد → ابزار کثیف محسوب میشود → قبل از استفاده مجدد باید طبق روش مناسب آماده شود.
وقتی این رفتار از ابتدا تکرار شود، بعد از ورود به بازار کار تبدیل به عادت حرفهای خواهد شد.
قبل از شروع مشتری جدید از خودتان بپرسید:
این چکلیست ساده میتواند از بسیاری از اشتباهات جلوگیری کند.
اگر بخواهیم تمام این مقاله را در یک اصل خلاصه کنیم:
هیچ ابزاری را از یک مشتری مستقیماً برای مشتری بعدی استفاده نکنید مگر اینکه طبق روش مناسب تمیز، ضدعفونی و آماده شده باشد.
این اصل ساده باید تبدیل به بخشی از فرهنگ کاری آرایشگر شود.
آموزش حرفهای آرایشگری فقط شامل تکنیکهایی مانند فید، کار با ماشین، قیچیزنی و مدلهای مختلف کوتاهی نیست.
هنرجویی که میخواهد وارد بازار کار شود باید نحوه صحیح:
را نیز یاد بگیرد.
در آموزشگاه آرایشگری مردانه اعتدال در شرق تهران هنرجویان در کنار یادگیری مهارتهای تخصصی کوتاهی و پیرایش، با اصول حرفهای فعالیت در محیط آرایشگاه نیز آشنا میشوند.
هنرجویانی که قصد دارند بهصورت حرفهای وارد این حوزه شوند، میتوانند در کنار آموزش عملی، مسیر دریافت مدرک فنیوحرفهای و مدارک بینالمللی مرتبط با آرایشگری مردانه را نیز طی کنند.
ضدعفونی صحیح ابزار یکی از مهمترین اصول فعالیت حرفهای در آرایشگری مردانه است.
شانه، قیچی، ماشین اصلاح، گاردها، تریمر، دسته تیغ و سایر وسایل چندبارمصرف نباید بدون پاکسازی مناسب از یک مشتری برای مشتری بعدی استفاده شوند.
مهمترین نکته این است که تمیز کردن و ضدعفونی کردن دو مرحله متفاوت هستند.
ابتدا باید مو، چربی و آلودگی از سطح ابزار حذف شود و سپس ماده ضدعفونی مناسب با غلظت و زمان تماس تعیینشده توسط سازنده استفاده شود.
همچنین ابزارهای یکبارمصرف نباید مجدداً استفاده شوند و ابزار تمیز باید از ابزار آلوده جدا نگهداری شود.
رعایت بهداشت نهتنها احتمال انتقال آلودگی را کاهش میدهد، بلکه مستقیماً روی اعتماد مشتری، اعتبار آرایشگر و کیفیت حرفهای یک آرایشگاه تأثیر میگذارد.
اگر قصد دارید آرایشگری مردانه را بهصورت اصولی و حرفهای یاد بگیرید، آموزشگاه آرایشگری مردانه اعتدال در شرق تهران دورههای تخصصی آموزش کوتاهی و پیرایش مردانه را برگزار میکند. هنرجویان ضمن یادگیری مهارتهای عملی، با اصول صحیح کار در محیط آرایشگاه آشنا میشوند و میتوانند در مسیر دریافت مدرک فنیوحرفهای و بینالمللی قرار بگیرند.
نکته مهم: انتخاب ماده ضدعفونیکننده، غلظت، زمان تماس و روش استفاده باید بر اساس برچسب محصول، دستور سازنده ابزار و الزامات بهداشتی محل فعالیت انجام شود.